वि.सं २०७८ असोज ३ आइतबार फोरेक्स युनिकोडमौसम

एमसीसी तरंगः फातिमाले के जवाफ लिएर गइन् ?

एमसीसी तरंगः फातिमाले के जवाफ लिएर गइन् ?

काठमाडौं । अहिले सबैभन्दा चर्चामा रहेको बिषय हो अमेरिकी मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) । यो विषयमा नेपालमा चिया पसलदेखि संसदसम्म बहस जारी छ ।
एमसीसी नेपालमा लागु गर्न नेपाल सरकार र एमसीसीबीच भएको सम्झौता संसदबाट पास गर्नुपर्ने प्रावधान राखेको छ । सम्झौता भएको ४ बर्षसम्म पनि विवादका कारण संसदमा टेवल भएको छैन ।

यसमा सरकार पक्ष र प्रतिपक्षबीचमा पनि एकरुपता छैन । पाँच दलको गठबन्धनमा बनेको सरकारमा तीन दल एमसीसीमा भएका केहि बुँदाहरु परिमार्जन गरेर लागु गर्न सकिने बताउँछन् । प्रधानमन्त्रीको दल नेपाली कांग्रेस भने जस्ताको त्यस्तै पास गर्नुपर्ने अडानमा छन् । प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेकपा एमाले सरकारमा हुदा एमसीसी पास गर्नुपर्छ भन्दै अडान राखेको थियो ।

तर सरकारबाट बाहिरिएपछि उसले पनि बोली फेरेको छ । एमसीसीको उपाध्यक्ष फातिमा सुमार आएर फर्किसकेकी छिन् । उनले नेपाल बस्दा प्रमुख प्रतिपक्ष दलको नेतादेखि प्रधानमन्त्रीसम्म भेटेर एमसीसीका बारेमा नेपालको धारणा बुझेकी थिइन ।

तर अधिकांश राजनीति दलहरु जुन सत्ता गठबन्धनदेखि प्रतिपक्षसम्म छन् जनभावना अनुसार अथवा राजनीति सहमतिका आधारमा निर्णय लिने जवाफ दिएका छन् ।
एमसीसीले नेपालले ३ गते असोजसम्म संसदबाट पास नगरे दक्षिण अफ्रीकी मुलुक ट्युनिसिया लैजाने तयारी रहेको चर्चा बाहिर आएका छन् । तर अहिलेको अवस्थामा नेपालमा एमसीसी संसदबाट पास नहुने नेताहरुको अभिव्यक्तिले देखिन्छ ।

नेपाली कांग्रेसका नेता रामशरण महत यसलाई राजनीतिकरण गरिएको बताउँछन् । उनले यो जस्ताको त्यस्तै पास गर्दा पनि केहि नहुने बताउदै आएका छन् । कांग्रेसले एमसीसीले राष्ट्रियतामा कुनै असर नपार्ने बताउदै आएको छ । तर अन्य कम्युनिस्ट पार्टीहरु भने एमसीसीको भित्री आसय इन्डोप्यासेफिक सैन्य रणनीति अनुसार हो भन्ने आशंका गदै आएको छ । जब कि फातिमा सुमार नेपाल आउनु भन्दा एक दिन पहिला लिखित जवाफ पठाएको थियो । तर उक्त जवाफ प्रति नेपाल सरकार र सत्ता गठबन्धन दलहरु नै विश्वस्त हुन सकेका छैनन् । त्यहि भएर सुमार भन्दा पहिला नेपाल सरकारले सोधेका केहि अनुत्तरीत प्रश्नको जवाफ एमसीसीले पठाएपनि सरकार र गठबन्धनका नेताहरु आश्वस्त हुन सकेनन् । जसको कारण सुमार केहि पनि ठोस जवाफ नै नलिएर फर्केकी छिन् ।

गठबन्धनको प्रमुख घटक नेकपा माओवादी केन्द्रले सम्झौतामा भएको केहि विवादास्पद बुँदाहरु संशोधन नहुंदासम्म एमसीसी संसदमा टेवल नै हुन नसक्ने अडान नेकपा हुदा देखि नै राख्दै आएको छ । जुन अहिलेपनि निरन्तरता दिएको छ । माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले सुमारलाई पनि राष्ट्रिय सहमति नबनी केहि हुन नसक्ने जवाफ दिएका थिए ।
नेपाली कांग्रेसका सभापति तथा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा एमसीसी जस्ताको त्यस्तै पास हँुदा पनि नेपाललाई कुनै असर नहुने अडानमा छन् । नेपाली कांग्रेसका नेता ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की अर्थमन्त्री हुँदा सम्झौता भएको एमसीसी अहिले देउवाको प्रधामन्त्री कालमा पुन चर्चाको शिखरमा पुगेको छ । एमसीसीको उपाध्यक्ष नै नेपाल आएर यो विषयमा छलफल गर्ने भएपछि आम चासोको विषय बनेको एमसीसीबारे नेपाली कांग्रेसको मत पास हुनुपर्नेमा रहेको छ ।

सत्ता गठबन्धनदेखि प्रमुख प्रतिपक्षसम्मका भनाइहरु हेर्ने हो भने एमसीसी अहिले नै संसदबाट पास हुनु छ परको कुरा टेवलपनि नहुने देखिन्छ । त्यहि भएर ३ असोसम्म संसदमा एमसीसी टेबल हुने छाँटकाट देखिदैन ।

महत एमसीसी जस्ताको त्यस्तै पास गर्नु पर्ने बताउँछन् । उनले भने ‘यसका बारेमा धेरै बहस गर्नु आवश्यक छैन । जस्ताको त्यस्तै पास गरे हुन्छ ।’ सत्तागठबन्धनको एक दल माओवादी दल भने एमसीसी जस्ताको त्यस्तै पास गर्न नहुने अडानमा रहेको छ । यो विषयमा तत्कालीन नेकपाले तीन सदस्यीय समिति मार्फत अध्ययन गरेर प्रतिवेदन बुझाएको थियो । माओवादी केन्द्र अहिले पनि उक्त प्रतिवेदनले दिएको सुझावका आधारमा एमसीसी लागु गर्नुपर्ने अडानमा रहेको छ ।

माओवादी केन्द्रका स्थायी कमिटी सदस्य नारायणकाजी श्रेष्ठ भन्छन् ‘प्रधानमन्त्रीले एमसीसी जस्ताको त्यस्तै पास गर्न खोज्नु भएको छ । जस्ताको त्यस्तै पास हुँदैन । राष्ट्रियताका विषयमा उठेका प्रश्नहरुबारे स्पष्ट नभइ र विवादित बुँदा परिमार्जन नभएसम्म एमसीसी पास हुँदैन ।’

माओवादी एमसीसी सम्झौता परिमार्जन नगरी अघि बढाउन नहुने अडानमा छ । माओवादी केन्द्रका नेता देव गुरुङ पनि आफ्नो दल एमसीसी जस्ताको त्यस्तै संसदबाट पास नगर्ने बताउँछन् । उनले भने ‘एमसीसी जस्ताको त्यस्तै पास हुनु हुँदैन भनेर माओवादीले सुरुदेखि नै भन्दै आएको छ । अहिले पनि त्यहि अडान यथावत छ । यो जस्ताको त्यस्तै पास हुँदैन ।’

तत्कालीन केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले एमसीसी संसदबाट पास गर्न खोजेको थियो । तर तत्कालीन सभामुख कृष्णबहादुर महराले टेवुल नगरेपछि ओलीले सार्वजनिक रुपमा नै आलोचना गर्दे आएका थिए ।

केहि दिन पहिला संसदमा प्रमुख प्रतिपक्षको नेताको रुपमा सम्बोधन गर्दा ओलीले प्रधानमन्त्री देउवा र माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डलाई एमसीसी के हुन्छ ? भनेर प्रश्न गरेका थिए ।
तर ओलीले फातिमालाई भेट्दा सरकार पक्षले के धारणा बनाउन त्यसपछिमात्र आफ्नो दलको धारणा सार्वजनिक गर्ने बताएका छन् । जब कि उनी पहिला जसरीपनि एमसीसी पास हुनुपर्ने अडानमा मात्र थिएन् उनी निकट नेताहरुले लेखलेखेर पर्चा पम्पलेट नै एमसीसीको पक्षमा निकालेका थिए । अहिले भने विज्ञ र पार्टीमा एकरुपता बनाएर निर्णय गर्ने भन्दै द्धैध चरित्र देखाउन थालेको छ ।

तीन बर्षसम्म प्रधानमन्त्री हुँदा कुनै हालतमा एमसीसी पारित हुनुपर्ने अडानमा थिए ओली । तर अहिले आएर भने नेकपा हुदा झलनाख खनाल नेतृत्वको कार्यदलले दिएको सुझाव सहितको प्रतिवेदनका आधारमा संशोधन सहित पास गर्नु पर्छ भन्दै आएका छन् । २५ साउनमा बसेको केन्द्रीय कमिटी बैठकमा उनले एमसीसी संशोधनसहित पास हुनुपर्ने बताएका थिए । उल्टै सत्तारुढ दल नै एमसीसीबारे बोल्न नसकेको आरोप लगाएका थिए । उनले भनेका थिए ‘एमसीसी हाम्रो पार्टीले बनाएको कार्यदलले दिएको सुझावको आधारमा जनताको भावना अनुसार संशोधन सहित पास हुनु पर्दछ ।’

नेकपा (एकीकृत समाजवादी) पार्टीले पनि आफ्नो अडान सार्वजनिक गरेको छ । एकीकृत समाजवादीले पनि नेकपा हँुदा खनाल नेतृत्वको कार्यदलले बुझाएको प्रतिवेदनका आधारमा मात्र एमसीसी पास हुनुपर्ने धारणा राखेको छ । एमसीसीको बारेमा नेपालमा धेरै बहस छलफल भएको छ ।

हामीहरु नेकपा हुदै एकीकृत समाजवादी बन्दासम्म हाम्रो धारणा भने नेकपा हुँदा खनाल नेतृत्वको कार्यदलले दिएको प्रतिवेदनको आधारमा हुनुपर्छ भन्ने रहेको एकीकृत समाजवादीका प्रवक्ता जगनाथ खतिवडा भन्छन् ,‘हामीहरुको एमसीसीबारे धारणा तत्कालीन नेकपाका वरिष्ठ नेता झलनाथ खनाल नेतृत्वको कार्यदलले बुझाएको प्रतिवेदनको आधारमा हुनुपर्छ ।

जसपाको मत पनि संशोधन सहित एमसीसी पास हुनुपर्छ भन्ने रहेको छ । कार्यकारणी समितिका अध्यक्ष बाबुराम भट्टराईले दुबै देशबीच पत्राचार गरेर अन्यौल रहेका विषयमा प्रष्ट भएर पास गर्नुपर्ने बताएका छन् । सत्ता गठबन्धनमा बहुमत पक्ष परिमार्जन सहितको एमसीसी पास हुनुपर्छ भन्नेमा रहेका छन् ।

राष्ट्रिय जनमोर्चाले विज्ञप्ती जारी गरेर एमसीसी सम्झौता गठबन्धनको साझा नीति तथा कार्यक्रममा नपरेकाले अब पनि पास गर्न नहुने अडान राखेको छ । जनमोर्चाले यो लागु हुनु हुदैन भनेर अडान राखेको छ । जनमोर्चाले यो परिमार्जन गरेर पनि लागु गर्न नहुने बताउदै आएको छ । लागु भए आन्दोलन गर्ने चेतावनी दिएको छ ।

सत्ता गठबन्धनदेखि प्रमुख प्रतिपक्षसम्मका भनाइहरु हेर्ने हो भने एमसीसी अहिले नै संसदबाट पास हुनु छ परको कुरा टेवलपनि नहुने देखिन्छ । त्यहि भएर ३ असोसम्म संसदमा एमसीसी टेबल हुने छाँटकाट देखिदैन ।

जब कि सरकारले बजेट प्रतिस्थापन विधेकबाट ल्यायो । दलविभाजन सम्मबन्धि अध्यादेश संसदमा पेश गरेको छ । तर सरकारले एमसीसीका बारेमा भने कहि कतै बहस चर्चा गरेको छैन । यसकारण तत्काल एमसीसी संसदबाट पास हुने संभावना नदेखिएको सत्तारुढ दलका नेताहरु बताउँछन् ।

 

पहिलेको भन्दा अहिलेको संविधान प्रगतिशिल छ : मुख्यमन्त्री शाही

‘संविधान पुनरावलोकन गर्ने समय आयो’-विज्ञहरु

कांग्रेस महाधिवेशनः यसरी हुँदैछ तीन युवा नेताहरुको महामन्त्रीमा भिडन्त

'गर्भमा नै हराउँछन् छोरीहरू'

एक हप्ताभित्र सरकारमा सहभागी हुन्छौंः माधव नेपाल

गठवन्धन सरकारका कारण संविधान संकटमा पर्‍यो- अध्यक्ष बराल