वि.सं २०७७ फागुन १४ शुक्रबार फोरेक्स युनिकोडमौसम

के चीनको जासुसी गर्ने अमेरिकी र भारतीय न्यूक्लियर उपकरणका कारण उत्तराखण्डको हिमताल फुट्यो ?

के चीनको जासुसी गर्ने अमेरिकी र भारतीय न्यूक्लियर उपकरणका कारण उत्तराखण्डको हिमताल फुट्यो ?

नयाँ दिल्ली । अग्ला पहाडका बरफ र चट्टानको मुनि परमाणु डिभाइस राखिएको हुन्छ भन्ने भारतको हिमाली क्षेत्रको एक गाउँका वासिन्दाहरु वर्षौँदेखि मान्दै आइरहेका छन् ।

त्यसैले पनि जब फेब्रुअरीको सुरुवातमा भारतमा एक हिमताल विस्फोट हुँदा भीषण बाढी आउँदा गाउँका वासीहरुबीच अस्तव्यस्तता मच्चियो र एक अफवाह उड्न थाल्यो कि ती परमाणु उपकरणहरुमा विस्फोट भयो जसका कारण बाढी आयो ।

जबकि वैज्ञानिकहरुको मान्यता छ कि हिमाली राज्य उत्तराखण्डमा आएको बाढीको कारण विस्फोट भएको हिमतालको एक थुक्रा थियो । यस घटनामा कम्तिमा ५० जनाको ज्यान गएको छ ।

तर तपाई २५० परिवार बसोबास गर्ने उक्त बाढीबाट प्रभावित रेनी गाउँका वासिन्दासँग यही कुरा भन्नुभयो भने उनीहरु तपाईलाई विश्वास नै गर्दैनन् ।

रेनीका मुखिया संग्राम सिंह रावतले भने, ‘मलाई लाग्छ यो डिभाइसका कारण भएको हुनसक्छ । एक हिमताल जाडो मौसममा कसरी फुट्न सक्छ ? हामीलाई लाग्छ कि सरकारले यसको जाँच गर्नुपर्छ र डिभाइसलाई खोज्नुपर्छ ।’

उनको डरका पछि एक जासुसीको एक रोचक कहानी छ जसमा विश्वका केही शीर्ष पर्वतारोही छन्, जासुसी प्रणालीलाई चलाउनका लागि रेडियोएक्टिभ मटेरियल छन् र जासुस छन् ।

अमेरिकाले सन् १९६० को दशकमा भारतसँग मिलेर चीनको परमाणु परीक्षणहरु तथा मिसाइल फायरिङको जासुसी गर्नका लागि हिमालयमा न्यूक्लियर–पावर्ड मनिटरिङ डिभाइस लगाइएको थियो । चीनले सन् १९६४ मा आफ्नो पहिलो परमाणु परीक्षण गरेको थियो ।

सन् १९६५ अक्टोबरमा भारतीय तथा अमेरिकी पर्वतारोहीको एक समूह सात प्लूटोनियम क्याप्सुल तथा निगरानी उपकरण लिएर हिडे, जसको तौल करिब ५७ किलो थियो । यसलाई ७ हजार ८१६ मिटर उचाईमा रहेको नन्दा देवीको चुचुरोमा राख्नुपर्ने थियो । नन्दादेवी भारतको दोश्रो सबैभन्दा अग्लो शिखर हो र चीनसँग भारतको उत्तर–पूर्वी सीमा नजिकै अवस्थित छ ।

तर एक हिँउ आँधीका कारण पर्वतारोहीहरुलाई शिखरमा पुग्नअघि नै फर्कनु पर्यो । उनीहरु तलतिर दौडदा उनीहरुले उपकरणलाई त्यही छोडिदिए, जसमा ६ फुट लामो एन्टिना, दुई रेडियो कम्युनिकेशन सेट, एक पावर प्याक र प्लूटोनियम क्याप्सुल थिए ।

एक पत्रिकाको रिपोर्ट अनुसार, यी सामाग्रीहरुलाई पहाडको एक किनारको एक चट्टानको चिरामा छोडेर आएका थिए, त्यो चिरा माथिबाट ढाकिएको थियो, जहाँ बलियो हावा आउन सक्दैन थियो ।

जब पर्वतारोही ती उपकरणहरुलाई खोज्न अर्को वसन्तमा पहाड फर्किए, उनीहरुले तीन उपकरणहरुलाई पाउन सकेनन् । ५० वर्षभन्दा बढी लामो समय बितेपछि र नन्दा देवीमाथि थुप्रै खोज अभियान पछि पनि ती उपकरणहरु कहाँ गए भन्नेबारे पत्ता लाग्न सकेको छैन ।

हुनसक्छ तीन हराएको प्लोटोनियम(उपकरणहरु) कुनै हिमतालभित्र छन्, सायद तिनीहरु टुक्रिएर धूलो बनिसके ।

प्लूटोनियम परमाणु बममा प्रयोग हुने प्रमुख समान हो । तर प्लूटोनियमको ब्याट्रीमा एक फरक प्रकारको आइसोटोप(एक प्रकारको रसायन) हुन्छ, जसको आयू ८८ वर्ष हुन्छ ।

आफ्नो किताब ‘नन्दा देवीः अ जर्नी टू द लास्ट सेन्चुरी’मा बेलायती यात्री ह्युग थोम्पसन भन्छन्, अमेरिकी पर्वतारोहीलाई छालाको रंगलाई कालो बनाउनका लागि भारतको सन टेन लोशन प्रयोग गर्नु भनिएको थियो ताकि स्थानीय मानिसहरुलाई कुनै शंका नहोस्, र पर्वतारोहीहरुलाई उनीहरुको शरीरमा कम अक्सिजनको प्रभावको अध्ययन गर्नका लागि ‘हाई एल्टट्युड प्रोग्राम’मा रहेको बताउन भनिएको थियो । जो व्यक्तिहरुलाई सामान बोक्नका लागि पाठइएको थियो, उनीहरुलाई ‘कुनै प्रकारको खजाना, सम्भवः सनु’ भनिएको थियो ।

सन् १९७८ सम्म भारतमा यस गुप्त अभियानका बारेमा कसैलाई पनि भनिएको थिएन । जतिबेला वासिङ्टन पोस्टले चीनको जासुसीका लागि हिमालका दुई चुचुरामा न्यूक्लियर पावर्ड उपकरण राख्नका लागि अमेरिकी पर्वतारोहीहरुको भर्ती गरियो भनेर लेख लेख्यो ।

सन् १९६५ मा पहिलो अभियानमा उपकरण हराएको पनि अखबरले पुष्टि गरेको थियो र दुई वर्षपछि अर्को प्रयास भयो, जो एक पूर्वसिआर्यए अधिकारीका अनुसार आंशिक रुपले सफल भएको पनि अखबरले उल्लेख गर्यो ।

सन् १९६७ मा नयाँ उपकरण जडान गर्नका लागि तेश्रो प्रयास भयो । यस पटक ६ हजार ८६१ मिटर पहाड नन्दा कोटमाथि गरिएको थियो जो सफल रह्यो । हिमाली क्षेत्रमा जासुसी गर्ने उपकरणहरु जडान गर्न लागेको तीन वर्षको काममा कुल १४ अमेरिकी पर्वतारोहीलाई एक महिनामा एक हजार डलर दिइइयो ।

सन् १९७८ एप्रिलमा भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री मोरारजी देसाईले संसदमा भारत र अमेरिकाले ‘शीर्ष स्तर’मा मिलेर यी न्यूक्लियर–पावर्ड डिभाईलाई नन्दा देवीमा जडान गरेको बताएर वम विस्फोट नै गराए । तर उनले उक्त अभियान कहाँसम्म सफल भयो भन्नेबारे बताएनन् ।

हिमाली क्षेत्रमा हराएका ती न्यूक्लियर उपकरणहरु के भए भन्नेबारे कसैलाई पनि थाहा छैन । एक अमेरिकी पर्वतारोहीका अनुसार, हो त्यो उपकरणहरु हिमस्खलनको चपेटामा आए र ग्लेसियरमा फँसे, त्यसपछि भगवानलाई थाहा होला के भयो ।

पर्वतारोहीहरुको भनाई छ रेनी गाउँमा एक सानो स्टेशनले रेडियोएक्टिभिटीलाई पत्ता लगाउनका लागि नदीको पानीमा नियमति परीक्षण गरियो, तर उनीहरुले पानी दुषित भएको कुनै प्रमाण पाए वा पाएनन् भन्ने स्पष्ट छैन ।

यी सबै कहानीहरुका कारण पनि रेनी गाउँका वासिन्दाहरु हिमताल फुटेर आएको बाढीलाई न्यूक्लियर उपकरणहरुका कारण भएको मान्न सक्छन् । – बिबीसी

Historic : Malaysian man wins appeal against Islamic gay sex charge

उत्तर कोरियाबाट रुसी कूटनीतिज्ञहरु ट्रलीमा फर्किए आफ्नो देश

पत्रकार महासंघ प्रतिष्ठान प्रदेश समितिको अधिवेशन सम्पन्न

सरकारले गर्‍यो ५२ सिडियोको सरुवा

नाइजेरियामा फेरी एक विद्यालयमा आक्रमण, करिब तीन सय छात्रा अपहरणमा परेको आशंका

शुक्रबार थप ११२ जनामा कोरोना पुष्टि, चार जनाको मृत्यु