काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुसबाट ठूलो परिमाणमा डिजेल आयात गर्ने सम्झौता घोषणा गरेका छन् ।

अमेरिकामा इन्धनको मूल्य बढ्दै गएपछि त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने दबाबमा रहेका ट्रम्पको यो निर्णयप्रति युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले आपत्ति जनाएका छन् । उनले यसलाई रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई दिइएको उपहार भन्दै ‘युद्ध लम्ब्याउन गरेको लगानी’का रुपमा टिप्पणी गरेका छन् ।

ट्रम्पले शुक्रबार सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत रुसले तत्काल तीन लाख टन डिजेल उपलब्ध गराउने जानकारी दिएका थिए । त्यसपछि नोभेम्बरमा पाँच लाख टन र त्यसलगत्तै थप १० लाख टन डिजेल आपूर्ति गरिने उनको भनाइ छ । यसबाहेक, रुसका तेल प्रशोधन केन्द्रको अवस्थाका आधारमा छोटो अवधिमै थप ३० लाख टन डिजेल उपलब्ध गराइने ट्रम्पले बताएका छन् ।

सम्झौताको हिस्साका रूपमा अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयले रुसी डिजेल निर्यातमाथिका प्रतिबन्ध आगामी अप्रिल ७ सम्म अस्थायी रूपमा निलम्बन गरेको बताइएको छ । तर अमेरिकी बैंकमा रहेका रुसी सम्पत्तिलगायत अन्य प्रतिबन्ध भने यथावत् रहनेछन् ।

रुसी राष्ट्रपति पुटिनले पनि शुक्रबार ट्रम्पसँग विश्वव्यापी ऊर्जा अवस्थाबारे कुराकानी भएको पुष्टि गरेका छन् । उनले अमेरिका र विश्व बजारमा तेल तथा पेट्रोलियम पदार्थ आपूर्ति गर्न रुस तयार रहेको बताएका छन् । यद्यपि, उनले आपूर्ति गरिने परिमाण भने खुलाएका छैनन् ।

युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले रुसी डिजेल आयातसम्बन्धी सम्झौताको विरोध गर्दै यसले युद्ध अन्त्य गर्न नभई लम्ब्याउन सहयोग पुग्ने बताएका छन् ।

‘पुटिनलाई उपहार दिँदैमा शान्ति आउँदैन,’ उनले भनेका छन् । रुसले प्राप्त गर्ने आर्थिक लाभलाई युक्रेनमाथिको आक्रमण जारी राख्न प्रयोग गर्न सक्ने उनको आशय छ ।

जेलेन्स्कीले रुसले डिजेलको बदलामा थप आक्रमण र आतंक सिर्जना गर्ने दाबी गर्दै युक्रेनको प्रतिरक्षाका लागि अमेरिकाको बलियो समर्थन आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

उनले अमेरिकालाई रुससँग कमजोर नभई कडा रूपमा प्रस्तुत हुन आग्रह गरेका छन् ।

रुसले पछिल्लो समय युक्रेनका ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण गर्दै आएको छ । त्यसको जवाफमा युक्रेनले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा ड्रोन आक्रमण गरेको छ । यस्ता आक्रमणले रुसी इन्धन उत्पादनमा असर पारेको बताइएको छ ।

जेलेन्स्कीले रुसी ऊर्जा पूर्वाधारमाथिका आक्रमणको बचाउ गर्दै रुसले युक्रेनको ऊर्जा संरचनामा आक्रमण नगरे आफूहरूले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रमा आगो नलगाउने बताएका छन् ।

युक्रेनी ड्रोन आक्रमणका कारण रुसले यस वर्ष दुई चरणमा गम्भीर इन्धन अभावको सामना गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीका अनुसार, रुसको डिजेल उत्पादन झन्डै ३० प्रतिशतले घटेको अनुमान छ ।

रुसले आफ्नो देशभित्र डिजेल अभाव भएपछि यस वर्षको सुरुवातमा डिजेल निर्यातमा प्रतिबन्धसमेत लगाएको थियो । यस्तो अवस्थामा उसले ट्रम्पले घोषणा गरेको परिमाणमा डिजेल आपूर्ति गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न उठेको छ ।

त्यस्तै, सम्झौताले विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य कति घटाउँछ भन्ने पनि स्पष्ट छैन । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको प्रमुख मानक ब्रेन्टको मूल्य प्रतिब्यारेल १०३ डलरभन्दा माथि छ । इरान युद्ध सुरु हुनुअघि यसको मूल्य करिब ७३ डलर थियो । 

रुससँगको सम्झौताले युरोपेली सहयोगी र अमेरिकाभित्रका युक्रेन समर्थक राजनीतिज्ञबाट ट्रम्पले आलोचना खेप्नुपर्ने सम्भावना छ । रुसको ऊर्जा व्यापारबाट प्राप्त आम्दानीले मस्कोको युद्ध सञ्चालनलाई सहयोग पुग्न सक्ने उनीहरूको चिन्ता छ ।

विशेषतः अमेरिकी कंग्रेसले रुसी तेल तथा ग्यास आयात गर्ने देशहरूमाथि नयाँ प्रतिबन्ध र कर लगाउने अधिकार दिने कानुन पारित गरेको र ट्रम्पले त्यसमा हस्ताक्षर गरिसकेको अवस्थामा यो सम्झौता विरोधाभासपूर्ण देखिएको छ ।

बेलायत सरकारले भने युक्रेनलाई सैन्य तथा आर्थिक सहयोग जारी राख्ने र रुसमाथिको प्रतिबन्धलाई कायम राख्ने जनाएको छ । बेलायती सरकारका अनुसार, युक्रेनविरुद्धको युद्ध अन्त्य गर्ने निर्णय रुसले अहिले नै गर्न सक्छ ।

यसअघि ट्रम्पले विश्व बजारमा आपूर्ति बढाउन जी–७ राष्ट्रहरूलाई उनीहरूको रणनीतिक भण्डारबाट एक करोड ब्यारेल नभई १० करोड ब्यारेल तेल तथा डिजेल बजारमा पठाउन दबाब दिएका थिए ।

रुससँगको नयाँ सम्झौताले इन्धनको मूल्य घटाउन मद्दत गर्छ वा पुटिनको युद्ध सञ्चालनलाई आर्थिक लाभ पुर्‍याउँछ भन्ने विषय भने आगामी दिनमा स्पष्ट हुँदै जानेछ ।