एजेन्सी । फ्रान्समा चर्किएको युवा आन्दोलन र त्यसक्रममा भएका हिंसात्मक घटनालाई लिएर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आप्रवासी, जिहादी र कम्युनिस्टमाथि आरोप लगाएका छन्। अमेरिकामा आगामी मध्यावधि निर्वाचनको महत्त्वबारे आफ्ना समर्थकलाई सम्बोधन गर्दै उनले फ्रान्सको अवस्थाबाट पाठ सिक्नुपर्ने बताएका छन्।

कन्सास राज्यको विचिटामा आयोजित चुनावी सभामा सोमबार बोल्दै ट्रम्पले फ्रान्समा भइरहेको हिंसा र तोडफोडलाई आप्रवासन नीतिसँग जोडेर व्याख्या गरेका हुन्। उनले वामपन्थी युरोपेली नेताहरूले पश्चिमी मूल्य–मान्यतासँग मेल नखाने आप्रवासीलाई ठूलो सङ्ख्यामा भित्र्याएको आरोपसमेत लगाए।

‘अमेरिकाले यस्तो स्थिति आउन दिनु हुँदैन’, ट्रम्पले समर्थकहरूलाई भने। उनले फ्रान्सको अवस्थालाई अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा मतदाताले विचार गर्नुपर्ने विषयका रूपमा प्रस्तुत गर्दै विपक्षी डेमोक्र्याटिक पार्टीको नीतिमाथि पनि आलोचना गरे।

ट्रम्पले फ्रान्सलाई आप्रवासी र उग्रपन्थी समूहले कमजोर बनाइरहेको दाबी गरे। उनका अनुसार युरोपका वामपन्थी तथा विश्वव्यापीकरणका पक्षधर नेताहरूले तेस्रो विश्वका लाखौँ मानिसलाई फ्रान्सलगायत युरोपेली मुलुकमा भित्र्याएर त्यहाँको सामाजिक तथा सांस्कृतिक संरचनामा समस्या उत्पन्न गराएका छन्।

उनले फ्रान्समा भइरहेको हिंसा विद्यालयको अवस्था वा अन्य आन्तरिक समस्याका कारण नभई आप्रवासनका कारण भएको दाबीसमेत गरे। फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनलाई सीमासम्बन्धी नीति कडा बनाउन आफूले यसअघि नै चेतावनी दिएको पनि ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग बताएका छन्।

ट्रम्पले फ्रान्सको घटनालाई अमेरिकी राजनीतिसँग जोड्दै आप्रवासन नियन्त्रण र राष्ट्रिय सुरक्षालाई आगामी निर्वाचनका प्रमुख मुद्दाका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। तर फ्रान्सको आन्दोलनको मुख्य कारण आप्रवासन नै भएको उनको दाबीलाई पुष्टि गर्ने स्वतन्त्र प्रमाण सार्वजनिक विवरणमा देखिँदैन।

विद्यालय सुधारको मागबाट सुरु भएको आन्दोलन देशव्यापी

फ्रान्समा पछिल्लो समय चर्किएको आन्दोलनको सुरुआत विद्यालयको अवस्था सुधार गर्नुपर्ने मागबाट भएको हो। सेप्टेम्बरको अन्त्यतिर विद्यालयका विद्यार्थीले शिक्षकको अभाव, अत्यधिक विद्यार्थी सङ्ख्या, जीर्ण भवन र कमजोर शैक्षिक सुविधाको विरोध गर्दै प्रदर्शन सुरु गरेका थिए।

प्रदर्शन विस्तार हुँदै जाँदा आन्दोलनकारीले महँगी, इन्धनको मूल्य, घट्दो क्रयशक्ति, सार्वजनिक सेवाको अवस्था र सरकारप्रतिको असन्तुष्टिलगायतका विषय उठाउन थालेका छन्। यसले विद्यार्थीको शैक्षिक मागमा सीमित आन्दोलनलाई व्यापक सामाजिक तथा आर्थिक असन्तुष्टिको अभिव्यक्तिमा परिणत गरेको छ।

समाचार संस्था एएफपीका अनुसार अक्टोबर १७ मा फ्रान्सभर भएका प्रदर्शनमा पाँच लाखभन्दा बढी मानिस सहभागी भएको आयोजक पक्षको दाबी छ। प्रदर्शनका क्रममा पेरिससहित विभिन्न सहरमा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच झडप भएको थियो। केही स्थानमा पसल लुटपाट, आगजनी र सार्वजनिक भवनमा तोडफोडसमेत भएको थियो।

प्रदर्शनको एउटा हिस्सामा हिंसात्मक गतिविधि देखिए पनि आन्दोलनमा सहभागी सबैलाई हिंसामा संलग्न समूहका रूपमा चित्रण गर्न नमिल्ने विश्लेषण सार्वजनिक भएका छन्। विद्यार्थी र शिक्षकका सङ्गठनले विद्यालयको अवस्था सुधार गर्नुपर्ने मागलाई आन्दोलनको मूल विषय बनाएका छन्।

पेरिससहित विभिन्न सहरमा रात्रिकालीन निषेधाज्ञा

आन्दोलनका क्रममा हिंसा र लुटपाट बढेपछि फ्रान्स सरकारले राजधानी पेरिससहित विभिन्न सहरमा आंशिक रात्रिकालीन निषेधाज्ञा लागू गरेको छ। पेरिसका केही क्षेत्रमा राति ११ बजेदेखि बिहान ६ बजेसम्म आवागमन तथा भेला हुन प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

लियोन, लिल, नाइस, मार्सेली र बोर्डोजस्ता सहरमा पनि सुरक्षा अवस्था हेरेर निषेधाज्ञा लागू गरिएको छ। सार्वजनिक सम्पत्ति, पसल तथा नागरिकको सुरक्षाका लागि स्थानीय प्रशासनलाई आवश्यक कदम चाल्न निर्देशन दिइएको छ।

फ्रान्सका गृहमन्त्री लरेन्ट नुनेजले प्रदर्शनका क्रममा केही ठूला सहरमा प्रहरीको नियन्त्रण कमजोर भएको स्वीकार गरेका छन्। हिंसात्मक घटनापछि सरकारले सुरक्षा व्यवस्थापनबारे समीक्षा गरिरहेको छ।

फ्रान्सको गृह मन्त्रालयका अनुसार प्रदर्शन नियन्त्रणका क्रममा दुई हजार तीन सयभन्दा बढी मानिस पक्राउ परेका छन्। झन्डै एक हजार प्रहरी तथा सुरक्षा अधिकारी घाइते भएको विवरण पनि सार्वजनिक भएको छ। प्रदर्शनकारीतर्फ पनि घाइते भएका छन्।

म्याक्रोन सरकारमाथि दबाब

देशव्यापी आन्दोलन र हिंसात्मक घटनाले राष्ट्रपति म्याक्रोनको सरकारमाथि राजनीतिक दबाब बढाएको छ। विद्यालयको कमजोर अवस्था, जीवनयापनको बढ्दो लागत र सार्वजनिक सेवासम्बन्धी असन्तुष्टिलाई समयमै सम्बोधन गर्न नसकेको भन्दै सरकारको आलोचना भइरहेको छ।

सरकारले हिंसात्मक गतिविधिमा संलग्नलाई कारबाही गर्ने र सार्वजनिक व्यवस्था कायम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। अर्कोतर्फ, प्रदर्शनकारी तथा अधिकारकर्मीहरूले प्रहरीको बल प्रयोग र आन्दोलन व्यवस्थापनको तरिकामाथि पनि प्रश्न उठाएका छन्।

फ्रान्समा आगामी वर्ष हुने राष्ट्रपतीय निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा आन्दोलनले राजनीतिक दलहरूलाई समेत दबाबमा पारेको छ। दक्षिणपन्थी दलहरूले हिंसाका लागि उग्रपन्थी समूह र आप्रवासनलाई दोष दिइरहेका छन् भने वामपन्थी पक्षले सरकारको असफलता र सामाजिक असमानतालाई प्रमुख कारणका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ।

यही परिस्थितिलाई ट्रम्पले अमेरिकी निर्वाचनको बहसमा तानेका हुन्। उनले फ्रान्सको घटनालाई आप्रवासन र वामपन्थी राजनीतिको परिणामका रूपमा व्याख्या गरे पनि फ्रान्सको आन्दोलनका पछाडि शैक्षिक समस्या, महँगी, आर्थिक असुरक्षा र सरकारप्रतिको असन्तुष्टिजस्ता विभिन्न कारण रहेको समाचार विवरणहरूले देखाएका छन्। फ्रान्सको घटनाले अमेरिकामा आप्रवासन, राष्ट्रिय सुरक्षा र सांस्कृतिक पहिचानसम्बन्धी राजनीतिक बहसलाई थप चर्काउने देखिएको छ।