• २०८३ मङ्सिर ५ शनिबार
  • Saturday, 21 November, 2026

ट्रम्प, सी र पुटिनकाे ८० मिनेट लामाे छलफल, ८० वर्ष अघिकाे बैठकसँग तुलना !

एजेन्सी । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले नोभेम्बर १९, २०२६ मा दक्षिण चीनको ग्वाङडोङ प्रान्तको शेन्जेन रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग एक ऐतिहासिक शिखर सम्मेलनको अध्यक्षता गरे । जुन चीन, रुस र अमेरिकाका राष्ट्रप्रमुखहरूबीचको पहिलो प्रत्यक्ष भेटवार्ता हो।

यो शिखर सम्मेलनमा तीनै नेताले अहिलेको अन्तर्राष्ट्रिय अवस्थाबारे गहिरो छलफल गरे र रणनीतिक स्थायित्व तथा अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा कायम राख्ने प्रतिबद्धता जनाए।

शिखर सम्मेलनपछि तीनै देशले 'शान्तिका लागि चीन-रूस-अमेरिका राष्ट्रप्रमुखहरूको घोषणापत्र' जारी गरे, जसमा संयुक्त राष्ट्रसंघ सुधार, ऊर्जा सुरक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको क्षेत्राधिकार र आणविक जोखिम घटाउने जस्ता विषयमा साझा बुझाइहरू समेटिएका छन्।

विश्वका तीन शक्तिशाली देशका नेताहरूले युक्रेन र इरान युद्धदेखि आणविक हतियार नियन्त्रण, ऊर्जा आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थासम्मका विषयमा छलफल गरे।

तर भेटपछि कुनै ठोस सहमति वा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि सार्वजनिक भएन।

अमेरिकी समाचार संस्था एसोसिएटेड प्रेस (एपी) का अनुसार भेटपछि जारी गरिएको संयुक्त घोषणामा संयुक्त राष्ट्रसंघको सुधार, तेल आपूर्ति बढाउने, आणविक जोखिम घटाउने र अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको क्षेत्राधिकारसम्बन्धी विषय समेटिए।

तर युक्रेन र इरान युद्धबारे एक शब्द पनि उल्लेख गरिएन।

यसले तीन नेताबीचको भेटबाट युद्ध रोक्ने वा त्यसले सिर्जना गरेको संकट कम गर्ने अपेक्षा तत्काल पूरा नभएको देखाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले ऐतिहासिक भेटका पाँच उपलब्धि भनेर केही विषय उल्लेख गरेका छन्।

सीले यो त्रिपक्षीय बैठकलाई ऐतिहासिक र दूरगामी महत्त्वको बताए। ठूला देशहरूबीचको शान्तिले विश्वमा स्थायित्व ल्याउने तर तिनीहरूबीचको खिचातानीले अराजकता मात्र निम्त्याउने उनले बताए।

शान्ति सधैँ मानवजातिको चाहना रहँदै आएको बताउँदै सीले पृथ्वीले १०,००० भन्दा बढी युद्ध भोगेको र विश्वका विभिन्न ठाउँमा अझै पनि ६० भन्दा बढी द्वन्द्व चलिरहेको उल्लेख गरे।

८० वर्षभन्दा पहिले विश्वका मुख्य फासीवाद विरोधी शक्तिका रूपमा चीन, रुस र संयुक्त राज्य अमेरिका काँधमा काँध मिलाएर लडेको, ठूला जित हासिल गरेको र विश्वका लागि शान्ति र अमनचयन जितेको उनले बताए।

ठूला देशहरू मिलेर बस्ने सही तरिका

"एउटै विश्व-गाउँमा बसोबास गर्ने मानवजाति साझा भविष्य भएको समुदाय हो, जहाँ हामी सबै सँगै फाइदा लिने वा गुमाउने स्थितिमा छौँ," सीले भने। "यो विश्व-गाउँमा ठूला देशहरूको काँधमा विशेष जिम्मेवारी छ। तिनीहरूबीचको सकारात्मक अन्तरक्रिया विकल्प होइन, हुनैपर्ने कुरा हो।"

पछिल्ला वर्षहरूमा चीनले नयाँ युगका लागि चीन-रूस बृहत् रणनीतिक समन्वय साझेदारीलाई अगाडि बढाउँदै आएको र एकअर्का तथा समग्र विश्वकै फाइदाका लागि शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, समग्र स्थायित्व र सन्तुलित विकाससहितको महाशक्ति सम्बन्ध बनाउने उद्देश्यका साथ रणनीतिक स्थायित्वको रचनात्मक चीन-अमेरिका सम्बन्धलाई सक्रिय रूपमा अघि बढाइरहेको उनले बताए।

एक शताब्दीमा नदेखिएको परिवर्तन विश्वभर छिटो भइरहेको उल्लेख गर्दै सीले विश्व शान्त नरहेको र कठिन समयले काँधमा रहेका जिम्मेवारीहरू देखाउने बताए।

ठूला देश र संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्का स्थायी सदस्यका रूपमा चीन, रुस र संयुक्त राज्य अमेरिकाले राम्रो उदाहरण देखाउनुपर्ने, विश्वव्यापी चुनौती सामना गर्न मिलेर काम गर्नुपर्ने, सँगै मिलेर विश्व शान्ति र स्थायित्व कायम राख्नुपर्ने र मानवजातिको प्रगतिमा अझ ठूलो योगदान दिनुपर्ने सीले बताए।

ठूला देशहरूले कसरी मिलेर बस्ने सही बाटो भेट्न सक्छन् र सँगै मिलेर विश्व शान्तिलाई बलियो बनाउन सक्छन् भन्नेबारे सीले आपसी सम्मान, शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, जित-जितको सहकार्य र संवाद तथा परामर्शका लागि आह्वान गर्दै चार बुँदा राखे।

देशहरूले एकअर्काको सार्वभौमसत्ता र क्षेत्रीय अखण्डताको सम्मान गर्नुपर्ने, आ-आफ्नो रोजाइको सामाजिक प्रणाली र विकासको बाटोको सम्मान गर्नुपर्ने र एकअर्काको मुख्य चासो र सरोकारको सम्मान गर्नुपर्ने उनले बताए। अरू देशको आन्तरिक मामिला वा एकअर्काको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्न नहुने उनले बताए।

"एकअर्कासँग जोडिएका मुख्य संवेदनशील विषयमा पहिल्यै कुराकानी गर्नु, एकअर्काको दृष्टिकोणबाट कुरा हेर्ने कोसिस गर्नु, होसियारीपूर्वक काम गर्नु र खासगरी एकअर्काको 'रेड लाइन' लाई चुनौती नदिनु महत्त्वपूर्ण छ," सीले भने।

चीन, रुस र संयुक्त राज्य अमेरिका साझेदार र साथी बन्नुपर्ने सीले बताए। "'थुसिडाइड्स ट्र्याप' (उदीयमान र स्थापित शक्तिबीचको अनिवार्य द्वन्द्व) कहिल्यै पनि अनिवार्य नियति होइन।"

दोस्रो विश्वयुद्धका मुख्य विजेताका रूपमा तीनै देशले युद्धपछिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थालाई दृढतापूर्वक जोगाउनुपर्ने, संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रका उद्देश्य र सिद्धान्त मान्नुपर्ने र दोस्रो विश्वयुद्धको जितबाट दुःखले पाएको उपलब्धिलाई जोगाउनुपर्ने सीले बताए।

त्रिपक्षीय घोषणापत्र अनुसार, तीनै राष्ट्रप्रमुखले आणविक युद्ध जित्न नसकिने र कहिल्यै लड्न नहुने कुरा फेरि दोहोर्‍याएका छन्। तीनै देशले आणविक जोखिम घटाउन र आणविक हतियार फैलिन नदिन संवाद गर्नेछन्।

"मानवजातिमाथि झुण्डिएको 'सोर्ड अफ डामोक्लिस' (निरन्तरको ठूलो खतरा) जस्तै रहेको आणविक हतियारलाई विश्वलाई आणविक हतियारमुक्त बनाउन बिस्तारै पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाइनुपर्छ र पूरै नष्ट गरिनुपर्छ," सीले भने।

उनले जित-जितको सहकार्यको महत्त्वमा जोड दिए। तीनै देशले आर्थिक सहकार्य र व्यापार बलियो बनाउनुपर्ने र सहकार्यको दायरा अझ फराकिलो बनाई जित-जित र सबैको जित हुने नतिजा निकाल्न स्रोतसाधन, उत्पादन र उपभोगमा आ-आफ्नो शक्ति मिलाउनुपर्ने उनले बताए।

"औद्योगिक र आपूर्ति शृङ्खलामा विच्छेदन (डिकपलिङ) र अवरोध ल्याउनु सही बाटो होइन," सीले भने, साथै विश्वव्यापी ऊर्जा बजारको सुरक्षा र स्थायित्व जोगाउन तीनै देशले सञ्चार र समन्वय बलियो बनाउन सक्ने उनले थपे।

गलत बुझाइ कम होस्, मतभेद मिलाउन सकियोस् र घर्षण नबढोस् भनेर तीनै देशले नियमित उच्चस्तरीय भेटघाट गरिरहनुपर्ने, सबै तहमा संवादका बाटा खुला राख्नुपर्ने र संकट सञ्चार तथा रोकथाम संयन्त्र बनाउनुपर्ने उनले बताए।

"चीन, रुस र संयुक्त राज्य अमेरिकाले द्वन्द्वमा रहेका पक्षहरूलाई सँगै बसेर कुरा गर्न र राजनीतिक तथा कूटनीतिक तरिकाले विवाद मिलाउन निरन्तर हौस्याइरहनुपर्छ," उनले भने।

सकारात्मक, रचनात्मक र फलदायी शिखर सम्मेलन

पुटिनले दोस्रो विश्वयुद्धको जितले तीनै देशलाई सँगै ल्याएको बताए। संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रका उद्देश्य र सिद्धान्त जोगाउनु र अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति कायम राख्नु तिनीहरूको साझा जिम्मेवारी भएको र संवेदनशील (हटस्पट) मुद्दाहरूलाई ठीक तरिकाले सम्बोधन गर्नु तिनीहरूको साझा फाइदामा रहेको उनले थपे।

स्वतन्त्र र खुला अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार बढाउन, ऊर्जा र खाद्य सुरक्षा जोगाउन र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सुशासनमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य बलियो बनाउन रुस चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकासँग मिलेर काम गर्न तयार रहेको पुटिनले बताए।

ट्रम्पले आणविक शक्ति राष्ट्रका रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन र रुसको विश्व शान्ति र स्थायित्व कायम राख्न विशेष र महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी रहेको बताए।

ट्रम्पले यो शिखर सम्मेलन विश्वको ध्यान तान्ने निकै महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक घटना भएको बताए। तीनै देशले सँगै मिलेर आणविक प्रसार रोक्नुपर्ने र आणविक हतियारले मानवजातिमाथि ल्याउन सक्ने विनाशकारी नतिजा टार्नुपर्ने उनले बताए।

स्थायित्व कायम राख्न र शान्ति पाउन संवाद नभई नहुने कुरा उल्लेख गर्दै ट्रम्पले सबै समस्या संवादबाटै मिलाइनुपर्ने बताए। तीनै देशले पृथ्वीलाई अझ राम्रोसँग जोगाउने र भविष्य सुरक्षित बनाउने आशा उनले व्यक्त गरे।

तीनै राष्ट्रप्रमुखले युक्रेन संकट, आणविक अप्रसार, मध्यपूर्व र कोरियाली प्रायद्वीपको अवस्था लगायतका मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय र क्षेत्रीय विषयमा पनि कुराकानी गरे।

शिखर सम्मेलनमा भएका मुख्य सहमतिहरूको छोटो विवरण दिँदै सीले बैठक सकारात्मक, रचनात्मक र फलदायी भएको बताए र विश्व शान्ति जोगाउने विषयमा तीनै देशको एउटै धारणा रहेको उल्लेख गरे।

सीले तीनै देशले दोस्रो विश्वयुद्धका बेला सँगै लडेको इतिहास सम्झेको बताउँदै दुःखले पाएको शान्तिको कदर गर्नुपर्नेमा जोड दिए। ठूला देशहरूले सबै राष्ट्रका जायज सुरक्षा चासोलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने उनले थपे।

मतभेद मिलाउने सही बाटो संवाद र वार्ता नै हो, सीले भने। "जबसम्म संवाद रोकिँदैन र ढोका बन्द हुँदैन, तबसम्म शान्तिको आशा रहिरहन्छ।"

चुनौती सामना गर्ने एउटै उपाय सहकार्य हो भन्नेमा जोड दिँदै उनले शान्ति अगाडि बढाउन र जित-जितको नतिजा निकाल्न साझा हितका आधारमा अझ बलियो सहकार्य गर्न आह्वान गरे।

"आजको शिखर सम्मेलनमा रोपिएका बीउहरूले पक्कै जरा गाड्नेछन्, टुसाउनेछन्, फक्रनेछन् र फल दिनेछन्," सीले भने। शिखर सम्मेलनमा भएका सहमति कार्यान्वयन गर्न, संवाद बढाउन, छलफलबाट साझा आधार बनाउन, सहकार्यबाट शान्ति ल्याउन र अझ राम्रो विश्व बनाउन सँगै मिलेर काम गर्न उनले तीनै देशलाई आह्वान गरे।

प्रतिकृया दिनुहोस

सम्बन्धित खवर