• मंगलबार २-२०-२०७७/Tuesday 06-02-2020/ 12:16 am

मिथिलाञ्चलमा दिपावलीको विशेष आकर्षण

हिन्दु धर्मावलम्वीहरुको प्रमुख पर्वहरु मध्ये दिपावली अर्थात लक्ष्मी पूजा पर्व रहेको छ । मिथिलाञ्चलमा दिपावली पर्वको विशेष आकर्षण हुन्छ । दिपावली अर्थात  प्रकाशको पर्वका लागि मिथिलाञ्चलवासी विजय दशमी सके लगत्तै तयारी गर्न शुरु गरि सकेका हुन्छन् ।  

मिथिलाञ्चलमा यस पर्वको विशिष्ट महत्व रहेको छ । आध्यात्मिक दृष्टिले दिपावली पर्वलाई अँध्यारोमाथि प्रकाशको विजय प्रतिकको रुपमा लिइन्छ । 

दिपावली अर्थात लक्ष्मी पूजाका दिन घर घरमा माता लक्ष्मी आउने भएकीले आफ्नो घरका साथै घर अगाडीका बाली भारी तथा सडकहरु समेत सफाई गर्ने गरिन्छ । 

दिपावली पर्वको महत्व
कार्तिक महिनाको अमावस्या तिथिमा मनाइने यो पर्व मिथिलाञ्चलमा धूमधामका साथ मनाइने गरिन्छ । यो पर्वको सामाजिक र धार्मिक दूबै दृष्टिकोणले विशिष्ट महत्व रहेको छ । दिपावली पर्वलाई दीपोत्सव समेत भन्ने गरिन्छ । 

‘तमसो माँ ज्योतिर्गमय’  अर्थात् अँध्यारोबाट प्रकाश तर्फ जाउँ । यसलाई उपनिषदको आज्ञाको रुपमा लिइन्छ । जसलाई सिख, बौद्ध तथा जैन धर्मका अनुयायीहरुले समेत अनुसरण गर्छन् । 

दिपावली शब्दको उत्पत्ति संस्कृतको दूई शब्द ’दीप’ अर्थात ’दियो’ र  ’आवली’ अर्थात ‘लाइन’ वा ’श्रृंखला’को मिश्रणबाट भएको हो । यस पर्वमा घरको कुना कुनामा हिन्दु धर्मावलम्वीहरु दियोको श्रृंखला बनाउँछन् ।

इतिहास
धर्मग्रन्थहरुमा उल्लेख भए अनुसार दिपावलीकै दिन भगवान राम १४ वर्षको बनवास पूरा गरेर अयोध्या फर्केका थिए । भगवान रामको आगमनको उल्लासमा अयोध्यावासीले घ्युको दीयो बालेका थिए ।   कार्तिक महिनाको अमावस्याको अँध्यारो रातमा सो दियोहरुको प्रकाशले पूरै अयोध्या झिलीमिली भएको थियो । सोही दिनबाट यो पर्व मनाउने परम्परा शुरु भएको मानिन्छ । 

दिपावली पर्व नेपाल, भारत, श्रीलंका, म्यानमार, मरीशस, गुयाना, त्रिनिदाद एण्ड टोबैगो, सूरीनाम, मलेशिया, सिंगापुर, फिजी, पाकिस्तान र अस्ट्रेलियामा समेत धूमधामका साथ मनाइन्छ । 

दिपावलीको सन्दर्भमा पद्म पुराण र स्कन्द पुराण नामक ग्रन्थमा उल्लेख रहेको पाइन्छ । दीयोलाई स्कन्द पुराणमा सूर्यको हिस्सालाई प्रतिनिधित्व गर्ने प्रतिकको रुपमा मानिएको छ । सूर्य जो जीवनका लागि  प्रकाश र ऊर्जाको लौकिक दाता हो । हिन्दू कैलण्डर अनुसार कार्तिक महिनामा सूर्यले आफ्नो स्तिथिमा परिवर्तन ल्याउँछ । 

दिपावलीमा लक्ष्मीको विशेष पूजा
दिपोत्सवका दिन मिथिलाञ्चल सहित दीपावली मनाइने स्थानहरुमा धनकी देवी माता लक्ष्मीको पूजा अर्चना गरिन्छ । माता लक्ष्मीको सम्मानमा आ–आफ्नो घरको सर सफाई गर्नुका साथै रंगरोगनसम्म गर्छन् । दिपावलीको राति माता लक्ष्मीको  पूजा अर्चना गरी आफ्नो छिमेकीमा प्रसाद वितरण गर्ने मिथिलाञ्चलमा परम्परा रहेको छ ।

प्रतिकृया दिनुहोस
प्राप्त प्रतिक्रिया
तपाईँको मत

महामारीसँगको लडाईंमा हामी ‘अर्थनीतिको युद्ध’ चाहदैनौं

  • १८ जेठ, २०७७

‘वार सोसियलिज्म’(युद्ध समाजवाद) शब्दको प्रयोग चाँडै नै एक यस्तो अर्थव्यवस्थाको अवधारणाका साथ गरिन थालियो । जसको प्रयोग सैन्य आपूर्ति तथा

प्रस्तावित वजेटमाथि प्रारम्भिक टिप्पणी

  • १६ जेठ, २०७७

धेरै टाढा जानु पर्दैन । नेपालमा २०६२÷२०६३ को जनआन्दोलनको सफलता पश्चात चालु आर्थिक वर्षसम्मका वजेटहरुको अध्ययन गर्ने हो भने प्रत्येक वर्ष त्यसको

'गणतन्त्र आयो : जनताका घरमा सुनौलो बिहानी आएन'

  • १५ जेठ, २०७७

जनताको ठूलो त्याग र बलिदानबाट नेपालमा गणतन्त्रको स्थापना भएको छ । गणतन्त्र स्थापना भए पनि त्यसअनुरुप आर्थिक,सामाजिक,साँस्कृतिक रुपान्तरण गर्ने कुरा